Wisselexposities in NVBS Centraal

De wisselexposities in de vitrines bevinden zich in NVBS Centraal in Amersfoort en zijn voor alle bezoekers (bijvoorbeeld tijdens winkelopeningstijden) vrij toegankelijk. We tonen vooral verzamelingen van NVBS-leden: archiefmateriaal, boeken, foto’s, modelbouw, spoorattributen etc.

Het is een mooie gelegenheid om je verzameling te tonen aan andere railbelangstellenden. Wil je ook een keer je verzameling in een vitrine delen met andere liefhebbers? Mail dan naar info@nvbs.com.

Nu te zien:

1. Spiegels & kralen

Vrijwel iedereen is gevoelig voor ‘spiegels en kralen’. Om toekomstige klanten te paaien en bestaande klanten blijvend een herinnering te bezorgen die hopelijk tot vervolgorders ging leiden, ging de industrie over tot het geven van relatiegeschenken. Doorgaans waren die niet alleen decoratief maar vaak ook functioneel. In de tijd dat iedereen nog rookte was de asbak een geliefd relatiegeschenk. In tijden dat papier nog veel gebruikt werd was ook de presse-papier een middel om reclame en functie met elkaar te verbinden.

Wagens en locomotieven, in reliëf of als model, vonden daarop plaats. Firma’s als de motorlocomotieven­bouwer Oberursel en de fabrikant van mijnwagentjes Pfingstmann in Recklinghausen (D) maakten daarvan vele fraaie voorbeelden. Een grote firma als Orenstein & Koppel bestookte klanten vanaf het begin met calendaria, stukjes rail met een klokje, presse-papiers en asbakken.

Veel van de relatiegeschenken moeten ook toen kostbaar zijn geweest. In Nederland was het allemaal wat zuiniger. Van de Delftse smalspoorverhuurder Enasto is een set speelkaarten bekend. Spoorijzer, ook in Delft, deelde vloeibladen annex calendaria uit en ook briefopeners, het handvat in de vorm van een stukje rail. Van Allan en Beijnes heb ik nooit iets gezien, Werkspoor deelde in de jaren ’50 een modelletje uit van een van haar eerst gebouwde locomotieven.

Voor zover men nu nog relatiegeschenken uitdeelt bevindt zich dat op het niveau van kalenders en balpennen. Met de discussie over de plasticsoep in de wereld zal aan dat laatste dan ook wel een einde gaan komen.

Gerard de Graaf
email: gwdegraaf@hotmail.com

2. Houten speelgoed spoorbaan schaal N

Elektrische modelbanen zijn te kwetsbaar voor kinderen van 3-10. Treinen van Brio en Ikea lijken niet echt op treinen en kunnen ook stuk gaan, de wieltjes kunnen er af. Mijn spoorbaan is zelf te maken, is van massief hout en lijkt heel echt. De treinen hebben geen wielen, je duwt de laatste wagon en door pennetjes aan de onderzijde volgt de trein de rails. De wagons hebben geen verbinding nodig, door de wrijving blijven ze bij elkaar. Je speelt met de trein en niet met de transformator…

De rails zijn met laser gesneden bij een Fablab. Ze zijn opgebouwd uit drie lagen triplex, met een beuken toplaag en met witte houtlijm op elkaar gelijmd. Ze hebben een verticale vergrendeling omdat de treinen op de volgende rail zouden botsen bij een ongelijke tegelvloer. De wissels hebben een ononderbroken groef nodig en hebben daarom een draaischijfje.

Het bleek niet mogelijk om zulke spoorbanen in de handel te brengen. Er zit een factor 5 tussen de winkelprijs en de productiekosten. Daarom heb ik een website gemaakt waar tekeningen, dxf-files voor lasersnijden en foto’s kunnen worden gedownload. Ook staan er filmpjes op van rijdende (met de hand geduwde) treinen. Toen de treinen en de rails af waren ben ik begonnen om stations te maken. Bijvoorbeeld het station van Meppel. De lengte is 366 mm. Ook volgens hetzelfde principe: massief houten model beplakt met foto’s.

Het zou leuk zijn om meer ouders en grootouders te bewegen om deze spoorbanen ook te gaan maken. Dit is veel leuker dan kant en klaar gekochte banen.

Klaas Wielinga
e-mail: duw.n.trein@gmail.com

Het verhaal van Klaas staat ook in deze pdf. Bezoek ook zijn website.

Eerdere wisselexposities

Lees meer