Zoeken op deze site

De filosofie achter deze website is dat je eigenlijk geen handleiding nodig hebt. De praktijk blijkt weer­barstiger, dus geven we hieronder een aantal tips. Onderwerpen:

Opmerking: je kunt deze tips op elk moment opvragen door op de ⓘ te klikken die bij het zoekvenster staat.


omhoog

Is de zoekfunctie altijd handig?

Met de zoekfunctie kun je alles vinden wat op deze site staat. Maar dat wil niet zeggen dat de zoekfunctie altijd de handigste manier is om je doel te bereiken. Bovenaan het scherm, en ook op andere plaatsen, kom je directe links tegen naar de onderwerpen op deze site.

Stel: je wilt weten wat de bibliotheek van de NVBS te bieden heeft. Je zou dan kunnen zoeken naar het woord “bibliotheek”. Alleen levert dit honderden zoekresulaten op, dus dan wordt het lastig om de juiste pagina te vinden. Veel makkelijker is het om even te kijken in het menu bovenaan het scherm. Al snel tref je daar dan de bibliotheek aan.

Het loont dus de moeite om je wat vertrouwd te maken met de structuur van deze website. De zoekfunctie is vooral bedoeld om de diepte in te gaan, om informatie te vinden in de grote bestanden die aan deze website zijn gekoppeld.

Meer dan 125.000 foto’s in de beeldbank, meer dan 50.000 pagina’s Op de Rails, meer dan 25.000 boeken in de bibliotheek: je komt tijdens het zoeken makkelijk in de spreekwoordelijke hooiberg terecht. Hieronder beschrijven we de gereedschappen waarmee je de hooiberg op een slimme manier kleiner kunt maken. Je vindt wat je zoekt als je weet wat je zoekt.

Tip: veel onderwerpen vind je snel met onze wegwijzer.


omhoog

Advies: eerst inloggen

NVBS-leden krijgen meer te zien dan niet-leden. Het advies aan leden is om eerst in te loggen en daarna pas de zoekfunctie te gebruiken. Opmerkingen:

  • Na het inloggen keer je niet automatisch terug naar het scherm waar je vandaan kwam. Vandaar het advies om eerst in te loggen en dan pas aan de slag te gaan.
  • Na enige tijd word je vanzelf weer uitgelogd. Wil je langer ingelogd blijven, kruis dan in het inlogscherm het vakje “Onthouden” aan. Op een openbare computer is het beter om dit niet te doen.

Heb je problemen met inloggen of bijvoorbeeld met het instellen van een wachtwoord? Mail dan naar info@nvbs.com.


omhoog

Categorieën

Je kunt in diverse categorieën zoeken, bijvoorbeeld de bibliotheekcatalogus of de beeldbank. Kies voor “Doorzoek alles” als je door alle categorieën tegelijk wilt zoeken. Krijg je hierdoor een onoverzichtelijke hoeveelheid resultaten, dan kun je alsnog een keus maken uit een of meer categorieën.

Kies voor de categorie “Website” als je alleen wilt zoeken door de vaste pagina’s van de website. De vele bestanden die aan de website zijn gekoppeld worden dan niet doorzocht.


omhoog

Zoektermen

In het zoekveld vul je het woord of de woorden in die je zoekt. Vul je bijvoorbeeld de woorden Hilversum en Bunnik in, dan vind je alles wat met Hilversum en Bunnik te maken heeft. Het maakt niet uit of je hoofd­letters of kleine letters gebruikt, je mag dus ook bunnik schrijven.

Zoek je een bepaalde combinatie van woorden, gebruik dan aanhalingstekens. Bijvoorbeeld “ijzeren rijn” als je op zoek bent naar de woordcombinatie IJzeren Rijn.

Je kunt een * inzetten als ‘joker’. Met Nederlands*e vind je zowel Nederlandse als Nederlandsche. Met Garratt* vind je alle teksten waar het woord Garratt in voorkomt, inclusief samenstellingen zoals Garratt-locomotief. (Met Garratt-* vind je deze samenstellingen niet, laat het streepje dus weg en gebruik alleen het sterretje.)


omhoog

Logische expressies

Logische expressies zijn OR, NOT en AND. Hiermee kun je verbanden leggen tussen zoektermen.

Je kunt bijvoorbeeld zoeken op Hilversum OR Bunnik. Dan vind je alles wat met Hilversum en/of Bunnik te maken heeft.

Je kunt ook zoeken op Hilversum NOT Bunnik. Dan vind je alles wat met Hilversum te maken heeft, behalve als daarin ook Bunnik voorkomt.

De logische expressie AND kun je ook gebruiken, maar dat is in dit voorbeeld niet echt nodig: Hilversum Bunnik levert hetzelfde resultaat als Hilversum AND Bunnik.

Let op dat je OR, NOT en AND met hoofdletters schrijft, anders werkt het niet.

Combineren van logische expressies is ook mogelijk, bijvoorbeeld: “ijzeren rijn” AND weert OR budel. Bij complexere opdrachten kun je ronde haakjes () gebruiken om ze te groeperen. Een wat vergezocht voorbeeld: “ijzeren rijn” AND weert OR (budel NOT eindhoven).


omhoog

Filters gebruiken

Vaak kun je je zoekopdracht filteren (verfijnen), afhankelijk van de categorie waarin je zoekt. Bij de beeldbank kun je bijvoorbeeld filteren op trefwoord, bedrijf, locatie of fotograaf.

De mogelijke filters vind je links in het scherm. De velden waaruit je kunt kiezen verschijnen rechts in het scherm. Je kunt hierin ook meerdere velden selecteren. Ook is het mogelijk om verschillende filters te combineren wanneer je te veel zoekresultaten krijgt. Het omgaan met filters kan enige oefening vergen.

Bij zoeken door Op de Rails en HOV/Railnieuws zie je als filter het vakje OCR, zie toelichting verderop.


omhoog

Presentatie van de zoekresultaten

Op een scherm passen maximaal 100 zoekresultaten (dit maximum kun je zelf instellen). Zijn er meer, dan vind je de volgende resultaten op een vervolgpagina. Er kunnen op deze manier maximaal 10.000 zoek­resultaten worden getoond.

Is het aantal zoekresultaten onoverzichtelijk groot, verfijn dan je zoekopdracht. Bijvoorbeeld door te filteren of door een logische expressie te gebruiken.

Je kunt de zoekresultaten meestal op verschillende manieren sorteren. Foto’s uit de beeldbank kun je bijvoorbeeld laten sorteren op datum.

Verder kun je kiezen op welke manier de zoekresultaten getoond worden: als lijst of ‘grid’ (plaatjes met teksten), als dambord (alleen plaatjes), of als opsomming (alleen teksten). Dit wijst zichzelf.


omhoog

Zoeken door Op de Rails

Van Op de Rails bestaan twee archieven. Dit kan wat verwarrend zijn, maar het is historisch zo gegroeid. Het digitale archief, met de volledige inhoud van alle nummers, wordt bijgehouden door de bibliotheek. Daarnaast houdt de redactie van Op de Rails een archief met samenvattingen bij.

In het digitale archief kun je ook zoeken op woordniveau: artikelen worden dan volledig doorzocht in plaats van alleen op onderwerp.

Op de Rails (digitaal)

Van Op de Rails zijn alle nummers vanaf 1931 gedigitaliseerd. Alleen de paar meest recente nummers kunnen nog ontbreken. Dit digitale archief wordt bijgehouden door de NVBS-bibliotheek.

In dit archief kun je artikelen opzoeken, maar die kun je alleen lezen als je bent ingelogd als lid. Als je op woordniveau wilt zoeken, kruis dan het vakje OCR aan. Zie toelichting verderop.

Een bepaald nummer kun je vinden door te zoeken op de combinatie jaartal-nummer. Bijvoorbeeld 1980-12 voor het decembernummer van 1980 of  2008-05 voor het meinummer van 2008 (let op: 2008-5 werkt niet). Alternatief: stel in de linkerkolom van het scherm een zoekperiode in.

Je kunt natuurlijk ook zoeken naar een bepaald jaar, bijvoorbeeld 1940. Dan krijg je alle artikelen uit 1940 te zien, en bovendien artikelen uit andere jaren die verwijzen naar 1940.

Er zijn ook extra nummers van Op de Rails uitgegeven. Die kun je vinden met de combinatie jaartal-letters. Dit zijn 1964-HTM, 1964-NS, 1965-SW, 1966-HD, 1968-M, 1969-SW, 1972-TS, 1980-SW, 1981-JN, 1981-TP, 1989-NS150, 1991-S en 2006-J. Ook zijn er jaarlijkse registers, te beginnen met 1956-REG. Hoofdletters gebruiken, anders werkt het niet.

Gebruik je Firefox? Dan kan het gebeuren dat je pdf’s niet kunt openen. Dat komt dan doordat pop-ups zijn geblokkeerd. Oplossing: deblokkeer pop-ups of gebruik een andere browser.

Op de Rails (archief)

Van Op de Rails bestaat ook een archief met samenvattingen van alle verschenen nummers. Van de oudste nummers vind je hierin alleen de titels van artikelen, in latere jaren zijn er ook korte samenvattingen bijgekomen. De artikelen zelf kun je hier niet lezen. Dit archief wordt bijgehouden door de redactie van Op de Rails.

Sinds januari 2021 kun je in dit archief ook de digitale versie (in lage resolutie) van het blad opvragen, als je bent ingelogd als lid. Voor de inhoud van oudere jaargangen kun je beter het digitale archief raadplegen, zoals hierboven beschreven.


omhoog

Zoeken door HOV/Railnieuws

In het pre-internettijdperk was je voor actuele informatie afhankelijk van bladen als Het Openbaar Vervoer (HOV) en Railnieuws (RN). Deze bladen zijn digitaal beschikbaar, ook voor niet-leden. Meer informatie.

Je kunt de nummers van een bepaalde jaargang vinden door als zoekopdracht het jaartal te gebruiken. Als je op woordniveau wilt zoeken, kruis dan het vakje OCR aan; zie toelichting hieronder.


omhoog

Zoeken op woordniveau (OCR)

Bij Op de Rails (digitaal) en HOV/Railnieuws zie je onder OCR het vakje “Zoek in tekst van PDF-documenten” staan. Dit vakje is van belang als je op woordniveau wilt zoeken.

Als je het vakje OCR aankruist, dan worden artikelen volledig doorzocht. Kruis je het niet aan (dit is de standaard-instelling) dan wordt er veel beperkter gezocht. Beide methoden kunnen van pas komen, dus probeer ze zonodig uit.

Voorbeeld: als je zoekt op 3737 dan krijg je, als het vakje niet is aangekruist, alleen de artikelen te zien die over loc 3737 gaan. Kruis je het vakje wel aan, dan krijg je ook alle artikelen te zien waarin loc 3737 ergens in de tekst wordt genoemd.

OCR staat voor optical character recognition. Dit is een techniek om teksten leesbaar te maken voor computers. PDF staat voor portable document format, een veel gebruikt formaat om digitale bestanden op te slaan.

Opmerking: hoe goed OCR werkt hangt af van de kwaliteit van het drukwerk. Bij oude tijdschriften of bij tijdschriften die zijn gestencild, zoals HOV, worden letters en andere tekens niet altijd goed herkend. Een tekst die jij zelf wel kunt lezen zal door de computer dan niet worden gevonden. Op de Rails wordt tegen­woordig digitaal opgemaakt en is daardoor perfect doorzoekbaar.

Artikelen in Op de Rails kun je alleen lezen als je bent ingelogd als lid.


omhoog

Zoeken op periode of datum

Je kunt binnen een bepaalde periode zoeken door een begin- en einddatum op te geven. Op die manier kun je bijvoorbeeld alle bibliotheek­boeken selecteren die zijn verschenen tussen 1800 en 1900.

Bij foto’s, films en de railatlas is de datum niet altijd precies bekend. Daarom worden hier altijd twee datums opgeslagen: een begindatum en een einddatum. In deze gevallen kan het vakje “Alleen resultaten binnen periode” van pas komen. Als je dat aankruist dan krijg je alleen resultaten waarbij zowel begin- als eind­datum binnen de opgegeven periode vallen. Als je het vakje niet aankruist, dan krijg je ook de resultaten waarbij de begindatum of de einddatum buiten de opgegeven periode valt.

Behalve op periode kun je ook op datum selecteren (dat is hetzelfde als een periode waarbij begin- en eind­datum gelijk zijn). Hier zie je het aankruisvakje “Alleen resultaten op datum”. Ook dit is alleen van betekenis bij foto’s, films of de railatlas.

Opmerking: in de bibliotheekcatalogus staan uitgaven waarvan het jaar van publicatie niet bekend is. In dat geval wordt de afkorting s.a. gebruikt: sine anno (zonder jaartal), met daarachter een geschat jaartal.


omhoog

Zoeken op bestandsnummer of plaatsnummer

In beeldbank, filmarchief en railatlas kun je zoeken op bestandsnummer. In de bibliotheekcatalogus kun je zoeken op plaatsnummer.

Zorg dat je de juiste categorie aanvinkt, dus bijvoorbeeld “Beeldbank” als je een foto zoekt, anders krijg je waarschijnlijk ook zoekresultaten waar je weinig aan hebt.


omhoog

Zoeken binnen een gevonden pagina

Heb je een pagina gevonden met veel tekst, dan kun je binnen die pagina verder zoeken door de toets­combinatie Ctrl+F te gebruiken. Dit werkt ook binnen pdf-bestanden, zoals artikelen uit Op de Rails.

Op apparaten zonder toetsenbord is ook altijd wel een zoekfunctie beschikbaar.


omhoog

Beeldbank, railatlas, filmarchief

De beeldbank, de railatlas en het filmarchief worden bijgehouden door de Stichting NVBS-Rail­ver­zame­lingen (SNR). Klik hier voor meer informatie, onder andere over het bestellen van foto’s en tekeningen.

Foto’s en tekeningen krijg je na een zoekopdracht op klein formaat te zien. Wanneer je bent ingelogd als lid kun je ze ook op groter formaat bekijken door erop te klikken.

De meeste films kunnen alleen worden afgespeeld wanneer je bent ingelogd als lid.

Opmerking: er zitten ook gescande ansichtkaarten in de collectie. Vanwege copyright zijn die niet allemaal via de website te bekijken, maar je kunt de gegevens wel vinden in de beeldbank. Belangstellenden kunnen deze foto’s op afspraak bekijken in Amersfoort.


omhoog

Boeken, dvd’s, dienstregelingen, tijdschriften

De bestanden met boeken, dvd’s, buitenlandse dienstregelingen en tijdschriften – inclusief Op de Rails en HOV/Railnieuws – worden bijgehouden door de NVBS-bibliotheek.

Opmerking: binnenlandse dienstregelingen bevinden zich in de collectie van de SNR en zijn (nog) niet via de zoekfunctie te vinden.

Tijdschriften-indexen

Er zijn tijdschriften waarvan aan het eind van het jaar een index (register) verschijnt: een overzicht van de in dat jaar gepubliceerde artikelen. De bibliotheek heeft een collectie met tijdschriften-indexen die via de zoekfunctie toegankelijk is. Je moet daarvoor zijn ingelogd als lid.

De bibliotheek heeft ook tijdschriften die volledig zijn gedigitaliseerd. Die vind je niet op deze website. In verband met copyright is deze collectie alleen te raadplegen in Amersfoort, op een lokale server van de bibliotheek.

Klik hier voor meer informatie over de collecties van de NVBS-bibliotheek.


omhoog

Zoeken door de webshop

Een van de categorieën waar je door kunt zoeken is de webshop. Als je onderzoek doet naar een bepaald onderwerp, dan kun je bijvoorbeeld in één keer zoeken door de winkel, de bibliotheek, Op de Rails en de beeldbank. Ben je alleen geïnteresseerd in de aanschaf van artikelen, dan kun je beter de eigen zoek­functie van de webshop gebruiken.

Artikelnummers in de webshop zijn opgebouwd uit drie cijfers, een streepje, vier cijfers (bijvoorbeeld 012-3456). Zonder dat streepje wordt het artikelnummer niet gevonden. Het artikelnummer wordt ook wel aangeduid als SKU (stock keeping unit).


omhoog

Zoeken in NVBS Actueel

De maandelijkse nieuwsbrief NVBS Actueel staat niet op de NVBS-site maar op een aparte website: www.nvbs-actueel.com.

Via de zoekfunctie van de NVBS-site vind je alleen titels in het register van NVBS Actueel. Wil je ‘dieper’ zoeken dan moet je de eigen zoekfunctie van NVBS Actueel gebruiken.


omhoog

Mogelijke problemen met apparaat of browser

Op een telefoon zal de zoekfunctie vaak niet goed bruikbaar zijn, omdat je op een klein scherm niet kunt selecteren op categorie, periode etc.

Deze website werkt niet goed op Internet Explorer: dit is een verouderde browser. Gebruik een andere browser, zoals Google Chrome, Microsoft Edge, Firefox of Safari.

Met Firefox of op een iMac of iPad kun je problemen krijgen als je 50 of 100 zoekresultaten per pagina hebt ingesteld. Stel in dat geval een lager aantal in.

Met Firefox kan het gebeuren dat je pdf’s (bijvoorbeeld van Op de Rails) niet kunt openen. Dat komt dan doordat pop-ups zijn geblokkeerd. Oplossing: deblokkeer pop-ups of gebruik een andere browser.

Loop je tegen andere problemen aan? Of heb je zelf tips? Mail dan naar internetdienst@nvbs.com.


omhoog

Deze pagina is voor het laatst aangepast op 19 augustus 2022. Contact: internetdienst@nvbs.com (Nico Spilt).