Maas-Buurtspoorweg

Maas-Buurtspoorweg 100 jaar

Door Rudi Liebrand

Op 31 mei 1913 vond de openingsrit plaats op de lijn Nijmegen – Gennep – Venlo van de Maas-Buurtspoorweg Maatschappij (MBS).
De concessieaanvraag had 12 jaar geduurd, de aanleg van de 63 km lange lijn kostte 9 maanden. Zes Hohenzollern stoomlocs verzorgden de dienst; later kwamen er nog twee bij.
De tram maakte een eind aan de geïsoleerdheid van de bewoners in de Noordlimburgse dorpen en bracht er economische groei. Aanvankelijk was er vooral vervoer van post, melk. agrarische producten, bakstenen, vee en stukgoederen. Vooral na de aanleg van een havenspoor naar de Maaskade in Venlo kwam het bulkvervoer tot ontwikkeling: kunstmest, zand, grind,basalt en mijnhout.
De MBS nam in 1929 de 20 km lange lijn Venlo-Beringen over van de LTM, en opende een jaar later een verbindingsspoor, waarna doorgaand van Nijmegen naar Beringen gereden kon worden.
Om de kosten te verlagen werden in eigen beheer vanaf 1934 vijf post-/bagagewagens omgebouwd tot diesel-elektrische motorwagens, die de stoomlocs (bijna) overbodig maakten. Zodra de olieleveranties aan het begin van de Tweede Wereldoorlog werden stopzet, werden de oude stoomlocs opgelapt en weer in dienst gesteld. In 1942/43 kregen drie motorwagens een houtgasgenerator, waarna ze weer de baan op konden.
Door oorlogshandelingen reden op 17 september 1944 de laatste trams. Zowel het rollend materieel als de baan waren zodanig verwoest dat de tramdienst na de oorlog niet meer hersteld werd.
De dieslelektrische motorwagens en de rijtuigen werden verkocht aan de RTM in Rotterdam. De M67 (ex MBS Diesel IV) reed nog toch tot 1965, waarna zij in het Utrechtse Spoorwegmuseum belandde. Sinds 2009 rijdt deze, geheel gerestaureerd, bij het RTM-museum in Ouddorp.

In 2013 is het boek “Het verhaal van de Maas-Buurttram” van R.Liebrand verschenen.


Routekaart MBS
01 Routekaart MBS

 
NVBS-excursie met DIV (EL103), post-/bagagewagen (EL101), en de rijtuigen AB2 en AB6. Nijmegen, 24 oktober 1937. (verz. NVBS)
02 NVBS-excursie met DIV (EL103), post-/bagagewagen (EL101), en de rijtuigen AB2 en AB6. Nijmegen, 24 oktober 1937. (verz. NVBS)

 
Dieseltreinstel DIII (EL104 + AB13) met goederenwagen 212 op het stationsplein te Nijmegen, circa 1938. (verz. Van Donselaar)
03 Dieseltreinstel DIII (EL104 + AB13) met goederenwagen 212 op het stationsplein te Nijmegen, circa 1938. (verz. Van Donselaar)

 
Afleveringsfoto van rijtuig AB1 door Allan, Rotterdam 1913.(verz. NVBS)
04 Afleveringsfoto van rijtuig AB1 door Allan, Rotterdam 1913.(verz. NVBS)

 
Naambord, zoals dat op de rijtuigen gemonteerd was. (foto Liebrand)
05 Naambord, zoals dat op de rijtuigen gemonteerd was. (foto Liebrand)

 
MBS serie 40-45, Drie Kronen (Milsbeek), ongeveer 1913. (verz. NVBS)
06 MBS serie 40-45, Drie Kronen (Milsbeek), ongeveer 1913. (verz. NVBS)

 
MBS46 met post-/bagagewagen, twee rijtuigen en minstens een goederenwagen op de Markt in Gennep, 18 juli 1941. (verz. NVBS)
07 MBS46 met post-/bagagewagen, twee rijtuigen en minstens een goederenwagen op de Markt in Gennep, 18 juli 1941. (verz. NVBS)

 
Naam- en nummerplaat met het fabrieksschild van Loc 41 ‘Plasmolen’, 6 juli 1941. (verz. Van Donselaar)
08 Naam- en nummerplaat met het fabrieksschild van Loc 41 ‘Plasmolen', 6 juli 1941. (verz. Van Donselaar)

 
MBS 44 voor de ronde loods te Gennep, 11 juli 1940. (verz. NVBS)
09 MBS 44 voor de ronde loods te Gennep, 11 juli 1940. (verz. NVBS)

 
MBS 46 met een gemengde trein in Arcen, 18 juli 1941. (verz. NVBS)
10 MBS 46 met een gemengde trein in Arcen, 18 juli 1941. (verz. NVBS)

 
MBS 47 voor het remisegebouw in Venlo, 27 juli 1941. (verz. NVBS)
11 MBS 47 voor het remisegebouw in Venlo, 27 juli 1941. (verz. NVBS)

 
MBS DI (EL 106 + AB143) op het remiseterrein te Venlo, 30 juni 1936. (verz. MBS)
12 MBS DI (EL 106 + AB143) op het remiseterrein te Venlo, 30 juni 1936. (verz. MBS)

 
Enkele goederenwagens (203, 602,206) op het remiseterrein in Venlo, 2 augustus 1940. (verz. MBS)
13 Enkele goederenwagens (203, 602,206) op het remiseterrein in Venlo, 2 augustus 1940. (verz. MBS)

 
Restanten van MBS 45 en 47 na de oorlog op het remiseterrein te Venlo, 19 juli 1946. (verz. NVBS)
14 Restanten van MBS 45 en 47 na de oorlog op het remiseterrein te Venlo, 19 juli 1946. (verz. NVBS)

 
MBS-truckstel van de M67, RTM Ouddorp, 7 augustus 2010 (foto Liebrand)
15 MBS-truckstel van de M67, RTM Ouddorp, 7 augustus 2010 (foto Liebrand)

 
M67 (ex MBS DIV), RTM Ouddorp, 7 augustus 2010 (foto Liebrand)
16 M67 (ex MBS DIV), RTM Ouddorp, 7 augustus 2010 (foto Liebrand)