De legendarische Wagons-Lits

Presentatie door Anton van Kalmthout

De legendarische ‘Compagnie Internationale des Wagons-Lits et des grandes Express Européens’ (CIWL) maakte na de Tweede Wereldoorlog in de jaren 50, 60 en 70 veel gebruik van werkstudenten. Zij bekostigden daarmee hun studie en volgens sommigen vooral hun kroegbezoek. Vanavond zal Anton van Kalmthout ons vertellen over zijn ervaringen op de trein toen ook hij bij Wagons-Lits een studentenbaantje had. Na de pauze vertonen we de film ‘100 Jahre Mitropa’, de Duitse evenknie van Wagons-Lits.

Wagons-Lits is op 4 december 1874 opgericht door de Belg Georges Nagelmaekers. Na een bezoek, enkele jaren eerder, aan de Amerikaan George M. Pullman raakte hij geïnteresseerd in luxe slaaptreinen voor de lange afstanden. Koning Leopold II ondersteunde het project financieel. De statuur van Nagelmaekers als lid van een invloedrijke bankiersfamilie heeft zeker bijgedragen tot het succes van het project. Opzet was het inzetten van slaaprijtuigen in treinen van de spoorwegmaatschappijen, nadat die ervan waren overtuigd dat Wagons Lits niet met eigen treinen zou gaan rijden.

De beroemdste trein was de Oriënt Express. Een ander rijtuig dat geschiedenis heeft geschreven is het wapenstilstandsrijtuig. Hierin werd de Eerste Wereldoorlog beëindigd. Dat hield voor de CIWL in dat op alle Duitse internationale treinen de Mitropa als uitbater van de slaap- en restauratierijtuigen zou fungeren; een van de voorwaarden van de wapenstilstand. Een tweede klap was de Anschluß van Oostenrijk aan het Duitse Rijk. Daardoor waren de doorgaande verbindingen naar Oost-Europa voor de Compagnie verboden terrein.

Na de Tweede Wereldoorlog veranderde de Compagnie van treinmaatschappij in een maatschappij die reizen organiseerde en hotels ging exploiteren. Geleidelijk werd het materieel afgestoten. De Compagnie had zich daarnaast gericht op de catering in treinen. Ook het kopje koffie in de restauratiewagen van de Hondekop ging vergezeld van een bonnetje met het WL-logo.

Wat nog zichtbaar aan de bekende blauwe rijtuigen herinnert is de Venice-Simplon Orient Express met thuisbasis Venetië. Voor veel geld gerestaureerd en voor veel geld te huur. Wagons-Lits is de naamgever van deze trein, maar is allang geen eigenaar meer. Wagons-Lits heeft, toen ze zich uit het spoorwezen terugtrok, veel rijtuigen aan spoorwegmaatschappijen verkocht. Een aantal is in Spanje terechtgekomen en daarvan hebben enkele bij een museumorganisatie in Noord-Spanje een plek gevonden.