Overige collecties – wie heeft een betere foto?

De collecties van de NVBS hebben op het gebied van spoor- en tramwegen de grootste omvang en verscheidenheid in Nederland.
De collecties van de NVBS bevinden zich in NVBS-Centraal in het NS station Amersfoort.
Het (post)adres is:
Stationsplein 43 -2, 3818 LE Amersfoort.

Nummer 43 vind je door in de stationshal de linkerzijdeur te nemen (naast de bloemenwinkel). Dan is het de tweede deur links.
Op het paneel bij de binnendeur NVBS kiezen en aanbellen. Je kunt met de trap of lift naar etage -2.
De medewerkers van de collecties zullen je graag ontvangen!
Tijdens de openingsuren zijn de collecties telefonisch te bereiken op 033-4614825

Diatheek

Deze collectie telt 31 000 gedocumenteerd dia’s, waarvan 17 500 het railvervoer in Nederland als onderwerp hebben. En er wachten nog 4 0000 dia’s op verwerking

Meer informatie

Documentatie spoor Nederland

Bedrijfsdrukwerk, reglementen, voorschriften en dienstregelingen van NS en zijn voorgangers.
Twee hoogtepunten uit deze collectie zijn:
─ Opgave van het tijdsverloop der verschillende ritten van Haarlem naar Amsterdam, van en met den 1 Junij tot en met den 15 July 1840
─ Locomotiefkronieken met de levensloop van alle H(IJ)SM Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij)-stoomlocomotieven in die jaren 1892-1921

Documentatie trams in Nederland

Van sommige trambedrijven is bijzonder veel aanwezig, van andere vrijwel niets. Zo zijn er tramdienstregelingen. Verder veel door de bedrijven uitgegeven folders en aanverwante zaken, vooral afkomstig van de stadstrambedrijven uit Amsterdam, Den Haag en Rotterdam. Het materiaal van de tram in Amsterdam is uitgebreid beschreven in een document.

Film- en geluidsarchief

Met materiaal uit het filmarchief bestaat uit een dertigtal films – in lengte variërend van 2tot 50 minuten –
over veelal verdwenen treinen en trams samengesteld, Foto′s spoor NL

Foto′s spoorwegen Nederland

De collectie foto’s spoorwegen Nederland bevat ongeveer 45.000 foto′s en 15.000 prentbriefkaarten. Dit materiaal beslaat vrijwel de gehele spoorweggeschiedenis van ons land. Veel van de opnamen zijn uniek: in een groot aantal gevallen zijn de negatieven niet meer aanwezig.
De collectie omvat ook 2.000 foto’s van NS en KLM Aerocarto. Voorts een aantal albums met specifieke onderwerpen; daaronder een album van Siemens & Halske van de electrische installaties van de ZHESM.
De collectie is enerzijds onderverdeeld naar materieelsoort, anderzijds zijn er foto′s per regio opgeslagen. Deze laatste categorie heeft met name betrekking op infrastructuurzaken zoals bruggen en stations.

Foto′s spoorwegen buitenland

Foto’s en 25 000 ansichtkaarten van spoorwegbedrijven in vele landen, in het bijzonder Zwitserland, Duitsland en Oostenrijk maar ook de vroegere Nederlandse koloniën, zijn in deze collectie aanwezig.

Foto′s tram Nederland

Foto’s en prentbriefkaarten behoren tot deze collectie. In 1864 werd in Nederland de eerste tramlijn in dienst gesteld en vanaf dat moment werd de tram op prenten vast gelegd. In de eerste jaren ook door middel van gravures, later fotografisch. Veel afbeeldingen zijn afkomstig van de constructeurs van trammaterieel.

Foto′s trams België, Luxemburg en Frankrijk

Het Belgische deel van de collectie bevat naast 13.000 foto’s en ansichten en groot aantal overzichtskaarten van de netwerken. Veel interessante boekwerken en diverse historische dienstregelingen zijn opgenomen in de collectie Ook is er een overzicht van de openings- en sluitingsdata van de bedrijven met al hun infrastructuur- en lijnwijzigingen, materieelseries en dergelijke. Ook een grote maar minder gedetailleerde collectie is aanwezig van Luxemburg en Frankrijk.

Foto′s tram overig

Deze collectie bestaat uit foto’s en afbeeldingen van trambedrijven over de gehele wereld, uiteraard met uitzondering van Nederland, België, Luxemburg en Frankrijk. De collectie is opgesplitst in groepen: van prentbriefkaarten en foto’s van 10×15 cm tot foto’s groter dan 20×30 cm (A4). Van de prentbriefkaarten en 10×15 cm foto’s is er een inhoudsopgave.

Krantenknipsels spoor- en tramwegen Nederland en de vroegere koloniën

Twee collecties met zeer grote hoeveelheden knipsels uit kranten en tijdschriften van voor 1 januari 2000.
De knipsels bieden in veel gevallen een ooggetuigenverslag van gebeurtenissen op railgebied in zowel de oertijd van het railvervoer als in het meer recente verleden.

Materieeltekeningen

De collectie bevat een groot aantal fabrieks- en bedrijfstekeningen – zowel origineel als in kopie – uit binnen- en buitenland vanaf de 19e eeuw. Bij bezoek aan de collecties kunnen foto’s of A3 kopieën van de tekeningen worden gemaakt. Op basis van het archiefmateriaal zijn lijntekeningen op schaal 1:45 gemaakt van spoor- en trammaterieel. Vaak werden deze gebruikt in de NVBS-boekenreeks en bij artikelen in Op de Rails. Deze tekeningen maken ook deel uit van onze collectie.
Van de materieeltekeningen van Nederlands spoorwegmaterieel is een inventarislijst (50 bladzijden!) aanwezig (link)

Negatievencollectie

De collectie omvat glasplaten en negatieven op rolfilm- en kleinbeeldfilm-formaat. De collectie is grotendeels naar hedendaagse inzichten archiefveilig geconserveerd.

Topografie

Deze collectie omvat een grote verzameling topografische kaarten vanaf 1870 tot heden, originele kaarten van de meeste Nederlandse spoor- en tramwegbedrijven, een speciale Oorlogskartering Nederland en de spoorwegkaarten van de Hogere Bedrijfsschool NS en van het Departement van Waterstaat. Ook buitenlandse kaarten, waaronder een bijzondere serie Duitse kaarten en kaarten van Midden Afrika vanaf ongeveer 1860 behoren tot de collectie.
In de loop de jaren zijn de sporenliggingen van de Nederlandse en buitenlandse spoor- en tramwegen gedocumenteerd door het maken van enkele honderden eigen netkaarten, traject-, emplacement- en situatietekeningen. Deze kaarten maken tegenwoordig deel uit van onze topografische collectie.

Vervoerbewijzen spoorwegen

De collectie omvat naar schatting 40 000 vervoerbewijzen. Naast enkele reizen en retourtjes vele andere soorten: perronkaartjes, biljetten voor militairen en landverhuizers, tien-rittenkaarten, trajectabonnemente, vrij-vervoerkaarten voor spoorwegpersoneel en biljetten voor internationaal vervoer. Er is een beschrijving (van 41 bladzijden!) (link) beschikbaar met een opsomming van de aanwezige vervoerbewijzen.
Naast vervoerbewijzen zijn er honderden stuks documentatie, zoals tarieffolders, dienstvoorschriften, modellenboek en en boeken en tijdschriftartikelen over dit onderwerp. Ook van dit materiaal is een inventaris (53 bladzijden!) (link) beschikbaar. En er zijn een overzicht van (onder andere) de aanwezige stations, haltes en reisbureau’s met bijbehorende codes en afkortingen van NS en een overzicht van de ingangsdata van tarieven met de daarbij gebruikte symbolen en codes (links). In een filmpje (link) vindt je een selectie uit de treinkaartjes voor bijzondere gelegenheden zoals de opening van stations en lijnen en van tentoonstellingstreinen.

Vervoerbewijzen tramwegen

De NVBS beschikt over een uitgebreide collectie tramkaartjes van bijna alle trambedrijven die ooit in Nederland en haar voormalige koloniën hebben bestaan. Daarmee wordt een bijna volledig beeld van het tramkaartje vanaf de komst van de eerste paardentram tot op de dag van vandaag gegeven.