Nederlandse Vereniging van Belangstellenden in het Spoor- en tramwegwezen

sauschwänzlebahn

Login

Lidnummer:
Wachtwoord:

Wachtwoord vergeten of eerste login? haal uw wachtwoord op.
Geen lid? Word lid.
Vragen? Mail de helpdesk.

Links

Documentatie

Over wisselexposities

Hiernaast ziet u een wisselexpositie. Als u op een van de foto′s klikt, krijgt u een vergrote versie ervan te zien.
In de rechter kolom staat een overzicht van alle beschikbare wisselexposities.
Het doel van de wisselexpositie is NVBS-leden (en ook niet-leden) de mogelijkheid te bieden om een kort fotografisch beeld te schetsen van een interessant spoorthema. De redactie van deze pagina nodigt u daartoe van harte uit. U kunt denken aan thema′s als: materieel, infrastructuur, binnen- en buitenland, tram, trein, metro, gebouwen, geschiedenis, vervoersbedrijven, verzamelingen etc. Ongeveer eenmaal per maand verschijnt er een nieuwe wisselexpositie.
Als u op- of aanmerkingen hebt over de wissel­tentoon­stellingen of als u zelf een tentoon­stelling wilt indienen, kunt u contact opnemen met de redactie .

Copyright

Indien u materiaal uit deze website wilt kopiëren voor publicatie op internet of anderszins, dient u hiervoor toestemming te vragen aan de auteursrechthebbende; u kunt hiervoor een e-mail bericht sturen aan de redactie, adres: wisselexpo@nvbs.com.

Inleiding

Museumsbahn Blumberg, Sauschänzlebahn

door Rudi Liebrand

In Zuid-Duitsland, even ten noorden van de Bodensee, pendelt de Museumsbahn Blumberg over een route die doet denken aan de Berninaspoorlijn in Zwitserland. Met veel bogen, enkele keertunnels en verschillende viaducten overbrugt deze lijn een hoogteverschil van 231 meter tussen Blumberg-Zollhaus en Weizen. Hemelsbreed is het ongeveer 10 km, het spoor is daarentegen 25 km lang.
Het tracé Blumberg-Zollhaus – Weizen is het middenstuk van de Wutachtalbahn, dat vanwege de kronkelige vorm de naam Sauschwänzlebahn (varkensstaart) kreeg.
De Wutachtalbahn werd in 1890 om militairstrategische redenen (conflicten met Frankrijk) aangelegd. De lijn werd enkelsporig aangelegd en om de acht kilometer kwam er– met het oog op het kruisen van militaire treinen – een station met een lang kruisingsspoor, ook wanneer er geen dorp in de buurt was. Alle stations werden standaard uitgevoerd. De bruggen waren berekend op het gewicht van de zwaarste kanonnen uit die tijd. Tunnels en bruggen waren voorbereid op dubbelspoor, dat er overigens nooit gekomen is.
Het spoorverkeer op de deze lijn is – ook tijdens oorlogen – niet zeer intensief geweest. In 1976 werd ook op het laatste stukje van de lijn het personenvervoer beëindigd, waarna in 1977 de Museumsbahn tussen Blumberg-Zollhaus en Weizen, op de Sauschwänzlebahn van start ging. Op het noordelijke gedeelte van de Wutachtalbahn is in 2004 het personenvervoer herstart. Op het zuidelijke gedeelte rijden op dagen dat de Museumsbahntrein rijdt, twee treinenparen.

Bronnen:
- Wikipedia.org
- Folder Sauschwänzlebahn
- Jos Burgemeester, BB 262 dienstvaardig. Moderne stoomloc op de Sauschwänzlebahn. In: Railmagazine 328, oktober 2015
- www.sauschwaenzlebahn.de

Foto’s: © R. Liebrand, 29 juli 2018

Expositie

Kaartje van de Sauschwänzlebahn. bron: Folder Sauschwänzlebahn

Loc BB 262 is klaar voor vertrek vanuit Blumberg-Zollhaus. De Museumsbahn Blumberg rijdt de stoomtreinritten met loc BB 262, een unieke loc. In 1950 werd door Henschel in Kassel een ontwerp gemaakt voor een nieuwe moderne 1’D 1’-stoomlocserie 83 voor de DB. Maar de stoomloc werd door de tijd ingehaald, de dieselloc had de toekomst, en type 83 werd niet meer in productie genomen. In 1954 bouwde Henschel op basis van dit concept toch twee locomotieven. Een van beide kwam in dienst van de Frankfurt – Königsteiner Eisenbahn AG (FKE) als FK 262 tot ze 1969 buiten dienst ging. Na allerlei omzwervingen kwam de loc in 2015 onder de naam BB 262 (“Bahnbetriebe Blumberg”) in dienst bij de Museumsbahn Blumberg.

Staande bij station Epfenhofen kun je de trein maar liefst op vijf verschillende locaties zien rijden. Wel handig voor een fotograaf.
De trein uit Blumberg is allereerst te zien bij de passage van het ‘Biesenbachviadukt’ (L 252.5, H 24 m).

Nogmaals het ‘Biesenbachviadukt’. Op de voorgrond liggen de rails richting Fützen; die deze trein een minuut of acht later zal berijden.

De tweede locatie is in de grote boog die de trein maakt aan de oostzijde van station Epfenhofen.

De ‘Talübergang Epfenhofen’ is het langste (264 m) en hoogste (34 m) viaduct van de Sauschwänzlebahn.

Via dit viaduct (derde locatie) rijdt de trein weer noordwaarts naar station Epfenhofen.

Hier is goed zichtbaar dat deze brug ingericht is voor dubbelspoor, maar dat is er nooit gekomen.

De stations met een kruisingsspoor zijn voorzien van een klassieke beveiliging, zoals hier bij Epfenhofen.

De vierde fotolocatie is station Epfenhofen zelf

Na station Epfenhoven buigt de lijn naar het westen; deze boog vormt de vijfde locatie. Op de achtergrond is weer het ‘Biesenbachviadukt’ te zien.

Nadat de loc op het eindpunt bij station Weizen is omgelopen, rijdt deze de retourtocht met ketel vóór. Aankomst bij station Lausheim-Blumegg.

Vertrek bij Lausheim-Blumegg. Een man met een vlag vervangt de overwegbomen.

Hierna volgt de ‘Weiler Kehrtunnel’ (180 graden), de ‘Wutachbrücke’ (L 107.5 m, H 28m), de ‘Grimmelshofener Tunnel’ en de ‘Stockhalde Kreiskehrtunnel’ (360 graden). Vóór de trein station Fützen bereikt, passeert hij nog de ‘Talübergang Fützen’ (L 153 m, H 28 m).

Nog een keer de ‘Talübergang Fützen’.

Gezellige drukte op station Fützen, waar de trein geruime tijd pauzeert.

Nogmaals station Fützen.

In Fützen liggen verschillende zijsporen. Op een ervan staat een van de diesellocs die de Museumsbahn rijk is: Köf 4607, gebouwd door Krupp in Essen in 1934.

Bij vertrek uit Fützen wordt stevig ‘gas’ gegeven.

Na Epfenhofen (station achter het viaduct zichtbaar) moet nog een keer aangezet worden om het hoogteverschil van 47 m tussen Epfenhofen en Blumberg-Zollhaus te overbruggen. ‘Talübergang Epfenhofen’.

De ‘Talübergang Epfenhofen’ ten voeten uit.

De Museumsbahn rijdt frequent; in het seizoen van eind mei tot midden oktober rijdt deze loc twee retourritten op vrijdag tot en met zondag en één retourrit op donderdag. Daarnaast zijn er nog verschillende speciale en dieselritten.

Terug in Blumberg, rijdt de loc om, wordt van water voorzien en klaargemaakt voor de middagtocht.

Bij station Blumberg-Zollhaus is een klein spoorwegmuseum ingericht. Er staan twee oude stoomlocs. In de vroegere goederenloods treft men foto’s aan, documenten, gereedschappen, borden/opschriften en een maquette van de Sauschwänzlebahn.

Het meest imposante van het museum is het Stellwerk (seinhuis) dat voorheen in Konstanz stond. Er staan twee bloktoestellen, enkele tientallen handels en alles is met elkaar verbonden via een opengewerkt linealenstelsel.
Op de foto: een van de bloktoestellen.

Enkele van de handels.

En het opengewerkte linialenstelsel.

In het station van Blumberg Zollhaus is de huidige bedieningspost te bezichtigen. Twee windwerken voor een overweg, een bloktoestel en enkele handels Van hieruit worden handmatig de rijweg ingesteld, en worden wissels en seinen aan de westzijde bediend. De bediening van de seinen aan de oostzijde (waar de Museumsbahn in de regel niet komt) was in juli 2018 in voorbereiding maar nog niet inbedrijf.
Op de foto: het bloktoestel

En een deel van de in gebruik zijnde handels.

Andere exposities

Hieronder vindt u een lijst van alle wisselexposities op volgorde van publicatie­datum
61 sauschwänzlebahn
60 Haagsche Tramweg Maatschappij
59 Boedapest
58 Westervoort
57 Lissabon en de tram
56 voormalige spoorwegstations in Nederland
55 De tram naar Oostvoorne
54 Metro Rotterdam 50 jaar
53 Zout-treintjes op Sicilië
52 Walcheren
51 Trams in Groningen
50 Motortrams in Nederland
49 20 jaar NVBS-Excursies onder SNE-regie
48 HET TEAM DIGITAAL PRESENTEERT: DELFT
47 Met een andere blik
46 Fabrieksspoor
45 Spoorzoeken met Google Earth
44 Spoorzoeken met Railtrash
43 De Oude Lijn
42 Treinen in de Bollenstreek
41 Deventer Industriespoor
40 De laatste afvaltrein
39 Jubileum-feest
38 Drie en meer
37 Zutphen - Hengelo 150 jaar
36 175 jaar spoor (deel 3)
35 175 jaar spoor (deel 2)
34 175 jaar spoor (deel 1)
33 postvervoer
32 de tram in Adelaide
31 Nikrasa
30 Museum in een museum
29 Afscheidsalbum van de chef van de werkplaats
28 De Bevrijding!
27 Pekeltrams
26 De eerste metro
25 Cachoeira, Brazilië
24 In en om de werkplaatsen NS
23 Smalspoormuseum: een tweeluik
22 Van tram naar station
21 Tramrit in Istanbul
20 Noord-Friese lokaalspoorwegen in de jaren zestig en zeventig
19 Modelbouw en tuinspoor
18 Amersfoort 80 jaar geleden
17 Een rondrit per Kameel
16 De tram in Noord-Friesland (1880-1967)
15 HTM lijnborden
14 Smalspoor rond Dresden
13 Omleidingen in Rotterdam
12 Wales 2013
11 Railvervoer in Tokio
10 Spoorwegbeveiliging
9 Maas-Buurtspoorweg
8 station Rotterdam CS
7 cablecar San Francisco
6 Railbevestigingen
5 Jos Jekel en de Fotocollectie tramwegen Nederland
4 Een echte buitenlijn
3 Kruispunt Beugen
2 Onderhoud spoorbrug bij Buggenum
1 Treinrondreis Scandinavië 2010